Azerbaycan, Türkiye olur mu?


BİZ bize benzeriz. Başkasından gelse canımız pahasına karşı koyacağımız şeylere bile bizden gelince boyun eğeriz. Boyun eğdiğimiz devlet, boyun eğdiren ise devlete biçtiğimiz kutsallıktır çoğu zaman.

Lakin devletten gelenin sineye çekilmesinin de bir sınırı bulunur. Devletin tüm dokunulmazlığı, kutsallığı en az kendisi kadar kutsal kabul ettiğimiz değerlere dokunmaya başlamasıyla sarsılmaya başlar.

Neyse lafı daha fazla uzatmadan meseleye gireyim. Halkın, devletinin kutsallığıyla çatışmaya başladığı, bize benzeyen ülke Azerbaycan.

Azeri halkının bugün içine düştüğü çatışmanın temelindeyse "Azerbaycan, Türkiye ya da İran olur mu" tartışması bulunuyor.

Azerbaycan, 1 ay önce üniversite öncesi okullarda başörtüsünü yasakladı.

Azerilerin bir kısmı yasaya şiddetle karşı çıkıyor. Geçen hafta tepkilerini göstermek ve "Azerbaycan, Türkiye olmasın" demek için Bakü'de sokaklara döküldüler. Coplanarak dağıtılan protestocu muhafazakârlar, sessiz kalınırsa Bakü'nün bundan aldığı cesaretle, Türkiye'deki gibi üniversitelerde de başörtüsünü yasaklayacağını öne sürüyor.

Bir de ılımlı Azeriler var. Bu kesim de "Bakın Türkiye yasakladı ama mesele içinden çıkılmaz bir hale geldi. Başörtüsü Türkiye'de toplumsal kutuplaşmanın simgesi haline geldi" diyor.

İran'ın nüfuzuna girmektense Türkiye'ye benzemeyi savunanlar ise iktidardaki Müsavat Partisi'nin taraftarları. "Ne pahasına olursa olsun modernleşme" diyor Müsavat.

Azerbaycan'dan benim objektifime yansıyan manzara bu yönde. Şimdi sıra geldi değerlendirmemize.

Bu tartışmanın yapılmakta olduğu ülke isviçre gibi bir ülke olsa "Tartışılsın, ziyanı yok" deyip geçebilirdim. Lakin söz konusu olan ülke Azerbaycan. Rejimini çevre ülkelere ihraç etmeyi gaye edinen komşusu Şii İran ile yakın mezhebi bağı olan Azerbaycan.
Başörtüsü meselesi toplumsal kutuplaşmaya neden oldukça İran'ın Azerbaycan üzerindeki nüfuzu da artar. Korkarım ki bu kutuplaşma neticesinde de Azerbaycan, Türkiye'ye benzeyeyim derken İran oluverir.

Diğer taraftan Ermenistan ile her an sıcak bir savaşın içine sürüklenme tehlikesi de bulunan Azerbaycan, doğalgaz rezervleri de hesaba katıldığında birçok açıdan "hassas dengeler üzerinde duran bir madeni" andırıyor.
Bu dengeyi sağlayan ise Azeri halkının birlik ve beraberliğinden başka bir şey değil. Bunun için bu ruhun korunması şart. Üstelik bu ruha dokunmadan da reformlar yapılabilir. Yeter ki Azeri yönetimi, Türkiye'nin hatalarından ders çıkarmayı becerebilsin. Tamam kadınların daha özgür olduğu bir toplum yaratma gayesi alkışlanacak bir vizyon. Lakin önce eğitimden başlasınlar derim. Zira halka mal edilmeyen değişimlerin geçici olduğu ortada, inanmıyorlarsa şekil A'daki Türkiye veya B'deki İran örneklerine bir kez daha dikkatle baksınlar.

Sansürcü Twitter

CÜMLE âlem Wikileaks'i konuşuyor. İçinde Wikileaks kelimesi geçen yüzlerce mesaj saniye saniye Twitter'da. Lakin gelin görün ki Wikileaks kelimesi bir kez bile Twitter'da çok konuşulan mevzular yani "trending topics" listesine giremiyor. ABD'nin direktifiyle uygulanan bu sansürden çıkardığımız dersler nelermiş sıralayalım o zaman.

1. ABD, interneti bir dış politika silahı olarak görüyormuş.

2. Çin kendi Twitter'ını, Google'ını kurmakta haksız değilmiş.

3. Türkiye'nin de ülke bazında Twitter ile rekabet edebilecek milli bir Twitter'a ihtiyacı varmış
. 4. En önemlisi, gelecekte güçlü olmak istiyorsa Türkiye'nin de kendi Silikon Vadisi'ni kurması gerekiyormuş.

Özcan TİKİT

otikit@haberturk.com.tr

Yaxın Şərqdə kim-kimdir?

Rufiz Hafizoğlu. BAKÜ

www.azerimuslims.com, www.az.timeturk.com, www.worldbulletin.ru



Qərbin və ABŞ-ın dəstəyi ilə 1947-ci ildə tarixi Fələstin ərazilərində İsrail dövlətətinin qurulmasından sonra Yaxın Şərqdə baş verən bir çox hadisələr regionun dünya siyasətinə təsirini daha da artırdı. Tarixə nəzər salsaq görərək ki regionda baş verən hadisələr bir vaxtlar güclü olan ərəb dövlətlərinin zəifləməsi və parçalanması ilə İsrailin isə nəinki bir dövlət ikimi güclənməsi hətta yeni ərəb torpaqlarının ələ keçirməsi ilə nəticələndi. Təxminən 1970-ci ildən başlayaraq vaxtilə İsrail üçün təhlükə mənbəyi olan ərəb dövlətləri öz aktuallığını itirməyə başladı. “Tanrıdan vəd olunan” Fələstin torpaqlarında qurulan İsrail dövləti üçün real təhlükə regionda İslam fakrorunun olması idi. Bu təhlükə ilkin mərhələ də bir qədər də mahiyyət kəsb etməsə də 1979-cu ildə İranda İslam İngilabının qurulması ilə bu İsrailin İslam təhlükəsi gündəmə gəldi.
İranda islam ingilabının baş verməsi ilə ingilabın qonşu ölkələrə ixrac edilməsi gündəmə gəldi. Ərəblər tərəfindən tərk edilən və bütün islam ümməti üçün məzlumluq simvolikasına çevrilmiş Fələstinə sahib çıxmaq inqilabın qonşu ölkələrə ixracı üçün ən gözəl fürsət idi . Bunula yanaşı heç şübhəsiz ki, İran qonşü ərəb ölkələrində olan şıə müsəlmanlara sahib çıxmalı idi. İranda islam inqilabı İslam aləmində sözün əsl mənasında dirçəlişin başlanması kimi qəbul edilirdi. Hətta maraqlısı odru ki, İslam ingilabından sonra sünnilər arasında birmənalı qarşılanmasa da Türkiyədə bir çox sünni camaatlar da inqilab lideri Ayətullah Xomeyniyə beyət edərək onu özlərinə imam seçdilər.

İslam ingilabının yayılması üçün ən ideal yer isə şiə müsəlmanların daha üstünlük təşkil etdiyi qonşu iraq idi. Lakin ərəb dünyasının eks dikratoru- indiki qəhrəmanı Səddam Hüseynin hakimiyəti buna imkan vermıdi. Israilin Fələstin ərazilərinin işğalına qarşı mübarizə və inqilabın yayılması İran üçün əsas hədəflərdən biri idi. Məhz inqilabından üç il sonra 1982 daha inqilabın ixracı daha münbit olan Livanda dövlət içində dövlət və İsrail üçün kabusa çevrilən Hizbullah təşkilatı yarandı. Bu İranın Yaxın Şərqdə dominantlığının başlaması idi. Çox keçmədən 1987-ci il Qəzzədə Şeyx Əhməd Yasinin başçılığı altında islami müqavimət təşkilatı (HƏMAS) yaradıldı. Yarandığından dörd il sonra 1991-ci ilə Fələstində intifada elan olundu və İsrail HƏMAS-ın nəyə qadir olduğunu gördü. Bütün bunlarla yanaşı HƏMAS ilkin mərhələdə demək olar ki bütün ərəb dünyasından maddi dəstək aldı lakin, bu dəstək heç də sona qədər davam etmədi. Daha sonra İranın HƏMAS-a siyasi və maddi dəstək verməsi regionun ərəb dövlətlərinin HƏMAS – a yönəlik siyasətində dəyişiklik etməyə məcbur etdi. Çünki intifadanın başlanması ilə HƏMAS islam dünyasında zülmə qarşı mübarizə simvoluna çevrildi. İran Livandakı Hizbullah və Fələstindəki HƏMAS təşkilatlarına maddi dəstək verməklə İsrail və Ərəb ölkələri üçün real təhlükəyə çevrildi. Fələstində 2002-ci ildə HƏMAS – ın ikinci intifada elan etməsi təşkilatı daha gücləndirdi. Heç şübhəsiz ki, Tel-Əviv bu təhlükə qarşısında gözləmə mövqeyi tuta bilməzdi və 2004 - cü ildə İsrail HƏMAS-a ideoloji zərbə endirdi. Təşkilatın İdeoloji lideri Şeyx Əhməd Yasinin və İsrailə qarşı daha sərt mövqe nümayiş etdirən Əbdüləziz Rantisi qətlə yetirildi. 2006-cı ildə parlamentdə səs çoxluğu ilə qalib gəlməsi HƏMAS-ın statusunu dəyişdi və demək olar ki, İsrail sadəcə müqavimət təşkilatı deyil eyni zamanda demokratik seçkilərdə qalib gələn bir qüvvə ilə üz-üzə durdu. Demokratik seçkilərdə qalib gəlməsinə baxmayaraq HƏMAS üzərində olan terror təşkilatı adını ortadan qaldıra bilmədi. Buna əsas səbəb isə ABŞ-ın İsrailə yönəlik birmənalı siyasət yürütməsi idi. Yaxın Şərqdə baş verən hadisələr heç şübhəsiz ki, İsrail, İran və ərəb ölkələri ilə yanaşı Türkiyədən yan keçə bilməzdi. İsrailin ən sadiq müttəfiqi Türkiyənin Yaxın Şərqə olan iddiası Türkiyədə hazırkı hakim Ədalət və İnkişaf Partiyasının (AKP) 2002-ci ildə hakimiyyətə gəlməsi ilə daha da gücləndi.
Hakimiyyətə gəldiyi gündən etibarən Türkiyənin Avropa Birliyinə daxil olması üçün islahatlar aparan AKP Fransa və Almaniyanın qərəzli mövqeyi ilə qarşılaşdı. 2004-cü ildən etibarən Türkiyənin Aİ-yə üzv olması ilə bağlı danışıqlar başlasa da , ölkənin təşkilata üzv olması prosesinin uzadılmasının əsas səbəbləri – kürd problemi, Türkiyənin Ermənistanla sərhədlərini açması tələbinin yerinə yetirilməməsi və 1915-ci ildə Osmanlı imperiyası tərəfindən törədilmiş «erməni soyqırımını» tanımamasıdır. Daha sonra isə Sarkozi və Merkel, Ankaranın Aİ – yə tamhüquqlu üzv kimi deyil , imtiyazlı tərəfdaş statusu verilməsi təklifi ilə çıxış etdilər. Əslində AKP Aİ- qapılarının Türkiyəyə bağlı olduğunu gözəl bilirdi. Buna baxmayaraq Aİ-yə üzvlük üçün ölkə daxilində islahatlar aparmağa davam edirdi. Bir çox siyasi ekspertlər hesab edirlər ki, AKP nin keçirdiyi islahatlar əslində Aİ –i üçün deyil, Yaxın Sərgin ən demokratik və super dövlətinə çevrilməsi üçün idi.

Continue reading ...